Steeds meer fietsers riskeren hun veiligheid voor een blik op hun smartphone. Uit recente cijfers die ik opvroeg bij de minister van Mobiliteit, blijkt dat het gebruik van gsm’s op de fiets hardnekkig standhoudt. In de eerste helft van 2024 werden maar liefst 1.628 fietsers betrapt op gsm-gebruik, goed voor bijna 3% van alle vastgestelde gsm-inbreuken in het verkeer. Vooral bij jongeren liggen de overtredingen hoog, vaak omdat ze zich onvoldoende bewust zijn van het verbod.
Het is daarom belangrijk dat we blijven inzetten op sensibilisering. Niet alleen via campagnes, maar ook door er met elkaar over te spreken, op school, thuis of op het werk. Des te vaker we het onderwerp bespreken, des te groter het bewustzijn over de gevaren en risico’s.
Provinciale verschillen
De cijfers tonen duidelijke regionale verschillen. Antwerpen voert de lijst aan met 609 vastgestelde inbreuken in de eerste zes maanden van 2024, gevolgd door Oost-Vlaanderen met 301 gevallen. Helemaal onderaan staat Luxemburg, waar slechts één fietser werd betrapt. De verschillen hebben veel te maken met de intensiteit van controles: in Vlaamse provincies wordt er doorgaans meer gecontroleerd.
Ook in West-Vlaanderen zijn er opvallende verschillen tussen de politiezones. Zo noteerde politiezone VLAS (Kortrijk, Kuurne en Lendelede) in het eerste semester van 2024 maar liefst een derde van de inbreuken in de provincie. Politiezone Brugge volgde met ruim een vijfde van het totaal. Sommige grote zones, zoals Blankenberge-Zuienkerke of Damme-Knokke-Heist, meldden slechts één overtreding in dezelfde periode.
Jongeren en mannen op kop
De meeste overtreders zijn jonge mannen. In Antwerpen was 71,4% van de betrapte fietsers man, in Oost-Vlaanderen zelfs 74,7%. De groep 18- tot 25-jarigen springt eruit, met alleen al in Antwerpen 179 vaststellingen. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gaat het vooral om 26- tot 35-jarigen.
Studenten geven zelf aan dat ze vaak te weinig bewust zijn van het gsm-verbod en de bijhorende boetes, ondanks de vele campagnes. Dit bevestigt nogmaals dat blijvende sensibilisering cruciaal is, en niet enkel via campagnes, maar ook in gesprekken thuis, met vrienden en op school.
Oortjes en noise cancelling
Hoewel het gebruik van oortjes of hoofdtelefoons wettelijk toegestaan is, blijft voorzichtigheid geboden. Toestellen met actieve noise cancelling kunnen omgevingsgeluid wegfilteren, waardoor fietsers minder snel sirenes of naderende voertuigen horen. Het is daarom belangrijk dat fietsers weten hoe ze hun toestellen veilig gebruiken, bijvoorbeeld met één oortje of met de noise cancelling uitgeschakeld.
Boetes en proportie
Fietsers vormen een kwetsbare groep, maar een kleine fractie van de totale verkeersinbreuken. Daarom is het belangrijk om de focus op verkeersveiligheid te behouden zonder te stigmatiseren. Daarnaast vind ik dat ook de boetes kunnen worden herzien: het is niet logisch dat een fietser een even hoge boete krijgt als een automobilist of vrachtwagenbestuurder. De strafmaat zou moeten corresponderen met het risico dat het gsm-gebruik veroorzaakt.
Kortom: sensibilisering blijft key. Door blijvend aandacht te besteden aan verkeersveiligheid, kunnen we samen het aantal ongevallen beperken en jongeren bewust maken van de gevaren van gsm-gebruik op de fiets.
