Het aantal geregistreerde feiten van opzettelijke brandstichting in ons land daalt over het algemeen, maar in sommige provincies, waaronder West-Vlaanderen, is er toch sprake van een lichte stijging. Dat blijkt uit cijfers die ik opvroeg bij de minister van Binnenlandse Zaken.
In 2023 werden in heel België 3.497 gevallen van opzettelijke brandstichting geregistreerd, tegenover 4.030 in 2019. Daarmee zet de daling zich verder. De voorlopig onvolledige cijfers van 2024 wijzen op 2.292 feiten. We zien een algemene daling, wat positief is, maar dat mag ons niet blind maken voor de hardnekkigheid van het probleem. In sommige regio’s zoals de provincie Antwerpen, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en ook West-Vlaanderen, zien we zelfs een lichte stijging ten opzichte van 2019.
Incident in Brugge legt kwetsbaarheid bloot
De aanleiding voor mijn parlementaire vraag was een incident in Brugge op 11 mei, waar een fiets aan het station opzettelijk in brand werd gestoken. Hoewel de schade beperkt bleef, veroorzaken dergelijke incidenten grote risico’s en kunnen ze een groeiend onveiligheidsgevoel veroorzaken. Stationsomgevingen zijn drukbezocht en tegelijk moeilijk te beveiligen, en dus bijzonder kwetsbaar.
Henegouwen blijft koploper, West-Vlaanderen relatief laag
De provinciale cijfers tonen grote verschillen. Henegouwen blijft in 2023 met 896 feiten koploper, gevolgd door Luik (459), Brussel (455) en Antwerpen (396). West-Vlaanderen staat met 271 feiten op de zesde plaats en Luxemburg scoort het laagst met slechts 62 feiten. Opvallend is dat de daling voornamelijk te danken is aan koploper Henegouwen, waar het aantal feiten daalde van 1.338 in 2019 naar 896 in 2023.
West-Vlaanderen: stijging tegenover 2019
In West-Vlaanderen werden in 2023 271 gevallen van opzettelijke brandstichting geregistreerd, tegenover 235 in 2019. Binnen de provincie springt politiezone Brugge eruit als koploper met 33 feiten in 2023, gevolgd door politiezones RIHO (28), VLAS (24) en Arro Ieper (20). De politiezones met de laagste feiten in 2023 zijn Spoorkin (3), Blankenberge/Zuienkerke (5) en Gavers (6). In de eerste drie trimesters van 2024 werden in West-Vlaanderen al 177 feiten geregistreerd, met politiezone Brugge opnieuw bovenaan.
Hotspots en profielen van verdachten
Uit de cijfers blijkt dat de meeste brandstichtingen plaatsvinden op 'terreinen of kunstwerken', gevolgd door woningen.
Qua verdachten zien we in 2023 een verspreid beeld, met een piek bij jongeren van -15 jaar en volwassenen tussen 40- en 49-jarigen. In West-Vlaanderen vallen vooral -15-jarigen op in 2023, terwijl in de voorlopige cijfers van 2024 de groep 40- en 49-jarigen het meest dominant is. Bovendien zijn in elke provincie, en zelfs in iedere West-Vlaamse politiezone, de verdachten veruit het vaakst mannen. Deze trend blijft ongewijzigd sinds 2019.
Minister kondigt betere cameratoegang aan
Naar aanleiding van het incident in de stationsomgeving van Brugge, bevroeg Demon de minister van Binnenlandse Zaken over de maatregelen die hij zal nemen om de veiligheid in en rond stations te verbeteren. In het regeerakkoord van de federale regering werd er immers afgesproken om te voorzien in een nationaal actieplan voor veiligere stationsomgevingen. In zijn antwoord benadrukte de minister dat vanaf eind juli de camerabeelden van de NMBS in real time ter beschikking zijn van de politiediensten. "Deze onmiddellijke toegang maakt het voor de bevoegde diensten mogelijk om niet alleen sneller beginnende branden of verdachte gedragingen op te sporen, maar ook om doeltreffender op te treden om brandstichting te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken,” aldus het antwoord van minister Quintin.
Dit is een belangrijke stap: Cameratoegang in real time kan helpen om brandstichting sneller te detecteren en kordater op te treden binnen en in de nabijheid van stations, maar de cijfers tonen dat blijvende opvolging en preventie absoluut noodzakelijk zijn. Echter zullen er meer maatregelen nodig zijn om de veiligheid in stationsomgevingen te verbeteren. Er is volgens mij nood aan een totaalaanpak waarbij alle actoren (NMBS, federale politie, lokale politie, de lokale besturen) betrokken worden. Bijvoorbeeld door voldoende verlichting te voorzien in de stationsomgevingen of de buurten rondom de stations anders in te richten zodat de sociale controle toeneemt, kan er eveneens veel winst geboekt worden. We moeten hier de komende maanden en zelfs jaren echter verder op blijven inzetten, ook voor de stations in kleinere en landelijkere gemeenten. Ik blijf dit dan ook nauw opvolgen de komende tijd.
Stad Brugge koopt twee percelen grond van de West-Vlaamse Intercommunale (WVI). Het gaat om een perceel tussen de Engelendalelaan, de Maalderijstraat en de Astridlaan van 14.807 m² en een perceel langs de Engelendalelaan en de Gemeneweideweg Zuid van 2.716 m². De totale aankoopprijs bedraagt 136.000 euro.
Aan de Koolkerkse Steenweg werd een nieuwe, duurzame parking aangelegd met 27 parkeerplaatsen, waaronder één voor personen met een handicap, en twee laadpalen voor elektrische voertuigen. De aanleg gebeurde door aannemer Vermandele.
Veiligheid is en blijft een van de meest cruciale thema’s in het lokaal bestuur. Tijdens een online dialoogmoment met lokale besturen werd daarom de ‘veiligheidskoffer voor burgemeesters’ opnieuw onder de aandacht gebracht, met ruimte voor uitwisseling en praktijkgerichte feedback.