De afgelopen maanden hebben we in de commissie Binnenlandse Zaken goed en grondig gedebatteerd over het wetsontwerp dat vandaag voorligt. Dat was ook nodig. Met dit ontwerp voeren we immers verregaande hervormingen door binnen de organisatie van onze lokale politiekorpsen. Zoals dat dan gaat in een coalitie, zijn we voor de ene hervormingsmaatregel al wat meer gewonnen dan voor de andere. Evenwel delen we één duidelijk doel: het versterken van de organisatie van onze lokale politiekorpsen en de veiligheid van onze burgers. Dat is dan ook wat we met deze wetgeving doen.
Cd&v is tevreden dat we na jaren debatteren eindelijk werk maken van de éénmaking van de 6 Brusselse politiezones. Zoals al vaker aangehaald, werkt de versnippering van het veiligheidsbeleid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vandaag onveiligheid in de hand. De veiligheidsuitdagingen, of het nu gaat om de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit of de aanpak van samenlevingsproblematieken, stoppen niet aan de grenzen tussen de 19 Brusselse gemeenten of de 6 politiezones. Dankzij deze fusie zullen criminaliteitsfenomenen op een efficiëntere en meer integrale manier kunnen worden aangepakt. Voortaan zal de eenheid van visie, leiding en commando het uitgangspunt vormen. De versnippering wordt een halt toegeroepen.
We kijken echter verder dan Brussel. Met dit wetsontwerp zorgen we ook voor een kader dat de vrijwillige samensmelting van politiezones elders in het land regelt. Voor cd&v is schaalvergroting nooit een doel op zichzelf geweest, maar het is wel een middel om kwalitatieve en nabije politiezorg te blijven garanderen in de toekomst. De politiehervorming ligt intussen een kwarteeuw achter ons. De structuren van onze politiezones zijn in die jaren onvoldoende mee geëvolueerd met de veiligheidsuitdagingen waarmee de lokale politie geconfronteerd wordt. Voor kleinere zones wordt het dan ook steeds moeilijker om alle aspecten van een kwalitatieve basispolitiezorg te blijven voorzien. Schaalvergroting kan daarvoor een oplossing zijn. Een fusie zorgt er immers voor dat er meer ruimte is voor specialisatie binnen het korps. De administratieve kosten kunnen op deze manier ook beter beheerst worden.
Deze wet voorziet daarom in een financiële stimulans voor zones die fusioneren. Enerzijds een eenmalige fusiebonus om de eenmalige kosten die met de fusie gepaard gaan te compenseren en anderzijds een dotatie voor vijf opeenvolgende begrotingsjaren. Cd&v hecht belang aan het van onderuit groeien van deze fusieprocessen. We hebben er daarom voor gestreden dat elk fusie-initiatief van deze fusiebonus zal kunnen genieten, ongeacht de grootte. Uiteraard is het daarbij logisch dat het aannemen van een grotere schaal ook meetelt voor de hoogte van het uiteindelijke bedrag waarop men aanspraak kan maken. Brussel uitgezonderd, vermijden we echter verplichte fusieprocessen.
Zoals gezegd, mag een fusie wat ons betreft nooit ten koste gaan van nabijheid. Daar waken we met dit ontwerp dan ook over. De norm voor het aantal wijkagenten wordt verdubbeld naar 1 per 2000 inwoners en in de wet verankerd. Maar ook op andere manieren garanderen we aandacht voor een nabije politiezorg. Dat vertaalt zich onder meer in de verplichting dat het zonaal veiligheidsplan moet vermelden hoe de dienstverlening in elke deelgemeente gegarandeerd wordt.
Dit wetsontwerp zorgt daarnaast voor een grondige bestuurlijke hervorming van de lokale politie. Een van de meest in het oog springende elementen is daarbij uiteraard de afschaffing van de politieraden en het verschuiven van deze bevoegdheden naar het politiecollege. Mijn partij heeft daarbij de nodige bedenkingen geuit. De afschaffing van de politieraden mag er immers niet toe leiden dat de democratische controle op de lokale politiezones en het geweldsmonopolie van de politie zou verdwijnen. Dit wetsontwerp voorziet daarom in een aantal duidelijke maatregelen om aan die bezorgdheid tegemoet te komen. Zo worden de controlemogelijkheden van de gemeenteraadsleden versterkt, met onder meer het recht om schriftelijke en mondelinge vragen te stellen aan het politiecollege. Daarnaast moet er jaarlijks ook een schriftelijke rapportage opgemaakt worden die door de korpschef aan de betrokken gemeenteraden moet worden toegelicht. Ook bij de bestuurlijke hervormingen waken we overigens over het aspect nabijheid en het respect voor de rol van kleinere gemeenten binnen een grotere zone. Zo wordt er een alarmbelprocedure voorzien waarmee de burgemeester zich tot de gouverneur kan wenden als men acht dat bij bepaalde beslissingen van het politiecollege de belangen van zijn gemeente in het gedrang zouden komen.
Cd&v is tevreden dat we tijdens de tweede lezing, middels een amendement, tegemoet zijn kunnen komen aan de bezorgdheden van verschillende zones inzake de bijzonder rekenplichtigen. Dat de mogelijkheid behouden blijft om een personeelslid van een gemeente- of OCMW-bestuur dat voldoet aan de voorwaarden om binnen zijn bestuur tot financieel directeur te worden benoemd aan te stellen als bijzonder rekenplichtige zorgt ervoor dat een aantal zones niet plotsklaps in de knel zouden komen te zitten.
Uiteraard bevat het ontwerp nog vele andere belangrijke aanpassingen, zoals de toekenning van rechtspersoonlijkheid aan de eengemeentezones. Daarnaast zijn er uiteraard ook de bepalingen inzake de beperkingen van de mandaathernieuwingen voor de korpschefs. In de commissie hebben we voldoende van gedachten kunnen wisselen over onze bezorgdheden daaromtrent.
Heel wat van de bepalingen in deze wet zullen in werking treden zonder overgangstermijnen. Dat maakt dat het noodzakelijk is dat de politiezones en de lokale besturen de komende weken nogmaals en zeer duidelijk geïnformeerd zullen worden over de impact die deze wetswijzigingen voor hen meebrengen. Ik ben alvast tevreden dat de minister tijdens de tweede lezing in de commissie heeft bevestigd dat de publicatie van de wet in het Belgisch Staatsblad eind juni zal gebeuren zodat voor alle zones duidelijk is dat de laatste politieraad voor het zomerreces ook de allerlaatste zal zijn. In elk geval wil onze fractie vandaag de duidelijke oproep doen om de komende weken, in samenwerking met actoren zoals de verenigingen voor steden en gemeenten (VVSG), zeer duidelijk te communiceren naar de lokale besturen en om de impact van deze wetswijzigingen de komende maanden nauwgezet op te volgen. Als er bijgestuurd zou moeten worden, moeten we die signalen snel genoeg kunnen capteren.
