De drugsmarkt verandert razendsnel, blijkt uit het antwoord op mijn parlementaire vraag. Terwijl het aantal vaststellingen van het bezit van cannabis daalt, stijgen cocaïne, ketamine en nieuwe synthetische partydrugs aanzienlijk. Ketamine werd bijna drie keer zo vaak vastgesteld en het aantal vaststellingen van synthetische partydrugs is bijna verzesvoudigd. Ook het totale aantal vaststellingen van drugsbezit stijgt: van 44.930 in 2020 naar 47.166 in 2025, een toename van 5%. Het beleid moet zich sneller aanpassen aan deze veranderingen om ook de bijhorende drugscriminaliteit de kop in te kunnen drukken.
Drugsmarkt verandert razendsnel
Het drugsbeeld van vandaag is niet meer hetzelfde als dat van enkele jaren geleden. We praten nog vaak over cannabis en cocaïne, maar ondertussen winnen ketamine en allerlei nieuwe synthetische drugs snel terrein. Als de markt verandert, moet ook ons beleid mee evolueren. Tussen 2020 en 2025 steeg het aantal vaststellingen van drugsbezit door de politie met 5 %, van 44.930 naar 47.166. Achter dat relatief stabiele totale aantal vaststellingen gaat een ingrijpende verschuiving schuil. Cannabis blijft de meest vastgestelde drug, maar het aantal vaststellingen daalde met 7%, van 34.280 naar 31.877.
Tegelijk stijgt het aantal vaststellingen van andere middelen. Het aantal vaststellingen van cocaïne steeg met 52% (van 3.351 vaststellingen naar 5.095 vaststellingen), de vaststellingen voor amfetamines stegen eveneens met 52%. Ketamine, een narcosemiddel dat steeds vaker als partydrug opduikt, kende een verdrievoudiging van het aantal vaststellingen: van 458 vaststellingen in 2020 naar 1.247 vorig jaar. Nog spectaculairder is de opmars van synthetische cathinonen, een groep nieuwe en goedkope partydrugs, die net niet verzesvoudigden, van 97 naar 581 vaststellingen.
Ook lachgas (distikstofmonoxide) dook op in de opgevraagde cijfers: van slechts 48 vaststellingen in 2020 naar een piek van 1.083 in 2024, om nadien terug te vallen tot 685 vorig jaar. Sinds 2024 registreert de politie voor het eerst ook synthetische opioïden en synthetische cannabinoïden, drugscategorieën die voordien niet in de statistieken voorkwamen.
Deze cijfers tonen hoe snel nieuwe drugs hun weg vinden naar het uitgaansleven. Het debat focust vaak op cannabis en cocaïne, terwijl we in de praktijk een explosieve opmars van ketamine en nieuwe synthetische producten zien. Dat toont aan dat we deze cijfers nauwkeurig moeten opvolgen om vanuit het beleid snel te kunnen reageren op veranderende trends. En niet langer achter de feiten nahollen.
Brussel blijft koploper, Antwerpen ziet vaststellingen dalen
Wanneer we de cijfers per regio analyseren, springt vooral het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in het oog. Met 8.288 vaststellingen in 2025, is de hoofdstad opnieuw de regio met het hoogste aantal drugsvaststellingen en wordt de kloof met de verschillende provincies steeds groter. In 2020 lag Brussel nog nek-aan-nek met de provincie Antwerpen, maar terwijl Antwerpen sindsdien met 16% daalde tot 6.324 vaststellingen, steeg Brussel weer met zo’n 7%. Het verschil tussen beide liep zo op van 196 naar bijna 2.000 vaststellingen.
Ook Namen (+40%), West-Vlaanderen (+24%) en Vlaams-Brabant (+18%) kenden een sterkere stijging dan het nationale gemiddelde. In Oost-Vlaanderen bleef het aantal ongeveer stabiel (-2%).
Minder minderjarigen, meer meerderjarigen
Bij minderjarigen daalde het aantal verdachten van drugsbezit met 22% terwijl het aantal meerderjarige verdachten steeg met bijna 8%. Dat minderjarigen minder vaak betrapt worden is op zich goed nieuws, maar het mag niet leiden tot naïviteit. Ook bij drugshandel blijven jongeren een belangrijke groep. Preventie op school en daarbuiten blijft essentieel.
West-Vlaamse drugsvaststellingen sterk omhoog: Politiezones Brugge en RIHO springen eruit
Binnen West-Vlaanderen lopen de cijfers tussen de politiezones sterk uiteen. Koploper blijft politiezone Brugge, met 679 vaststellingen in 2025. De zone kende een stijging van 65,6% (tegenover cijfers 2020) die zich over vrijwel elke drugscategorie uitspreidt. Cannabis steeg er van 288 naar 476 vaststellingen, cocaïne verdrievoudigde bijna (18 naar 53) en amfetamines stegen met 81% (43 naar 78). Sinds 2023 duiken ook synthetische cathinonen op in de zone.
Nog opvallender is politiezone RIHO, waar het aantal vaststellingen met 83,4% steeg (van 254 in 2020 naar 468 in 2025). Die zone kende een echte piek in synthetische cathinonen; waar de zone slechts twee vaststellingen in 2021 kende, waren dit er al 108 in 2024. Vorig jaar viel deze categorie terug naar 66. Ook cocaïne verviervoudigde er nagenoeg, van 23 naar 99 vaststellingen. Politiezones Oostende (+62,8%) en Het Houtsche (+82,9%) tekenen eveneens forse stijgingen op.
Niet overal stijgen de cijfers; onder andere aan de kust dalen de vaststellingen in de politiezones Bredene/De Haan (-35%) en Westkust (-25,5%).
GAS-boetes tot 500 euro
Deze nieuwe cijfers zijn geen verrassing, gezien ik in maart al aan de alarmbel trok met een wetsvoorstel dat de lijst met gemengde inbreuken in de GAS-wetgeving uitbreidt met drugsbezit. Daardoor zouden lokale besturen een GAS-boete tot 500 euro kunnen opleggen aan wie met drugs op zak wordt betrapt. Vandaag kan iemand met drugs op zak worden betrapt, waarna de politie een proces-verbaal opstelt, maar volgt er niet altijd een vervolging. Dan blijft de concrete consequentie soms uit. Dat is moeilijk uit te leggen. Zeker in de War on Drugs die we willen voeren.
De cijfers van vorig jaar geven daarmee extra gewicht aan mijn pleidooi. Net de middelen die het felst in opmars zijn (cocaïne, ketamine, synthetische cathinonen) zijn typische uitgaansdrugs. De cijfers tonen zwart op wit dat druggebruik stilaan genormaliseerd raakt, van ketamine en MDMA tot cocaïne, van de kust tot de grootsteden. Voor cd&v is de recreatieve gebruiker deel van het probleem. Het sociaal aanvaarden van drugs is iets waar wij voor passen, want de maatschappelijke impact is te groot, om nog maar te zwijgen over de persoonlijke gezondheidsrisico’s. Ik zet dan ook de goedkeuring van mijn wetsvoorstel verder in het federaal parlement.