De strijd tegen drugs is nog lang niet gestreden. Dat blijkt uit het hoge aantal plekken in ons land waar synthetische drugs worden geproduceerd. Uit een recente bevraging van de Vlaamse overheid bij 170 burgemeesters blijkt bovendien dat drugs vandaag de grootste veiligheidsuitdaging vormen, zowel in grote steden als in kleinere gemeenten. Vanuit cd&v wil ik daarom dat burgemeesters sterker kunnen optreden wanneer ze drugsproductie of -handel op het spoor komen. Concreet pleit ik ervoor om burgemeesters de bevoegdheid te geven om ook privéwoningen die dienstdoen als drugsverkooppunt of -productieplaats tijdelijk te sluiten.
Een wijdverspreid en groeiend probleem
De productie van synthetische drugs is helaas geen fenomeen uit een fictiereeks en beperkt zich al lang niet meer tot afgelegen locaties. Steeds vaker worden drugslabo’s ontdekt op eigen bodem. Dat is een alarmerende trend die we moeten doorbreken.
De cijfers die ik opvroeg, zijn bijzonder verontrustend. Limburg en Antwerpen blijven de epicentra van de synthetische drugsproductie, met respectievelijk 121 en 102 van de 416 geregistreerde feiten in ons land tussen 2019 en 2024. Oost-Vlaanderen volgt met 75 feiten. West-Vlaanderen werd traditioneel minder zwaar getroffen, met 27 interventies in zes jaar tijd, maar ook daar tekent zich een kentering af. Waar in 2023 nog slechts enkele labo’s werden ontdekt, liggen de voorlopige cijfers voor 2024 merkbaar hoger. Het is een stille maar duidelijke waarschuwing: ook provincies die jarenlang relatief veilig leken, blijven kwetsbaar voor de evoluerende drugscriminaliteit.
Bovendien gaat het om allesbehalve onschuldige producten. Het gaat om allerhande drugs, van amfetamines tot cocaïne en ketamine. Dat kunnen we als samenleving niet tolereren. Amfetamines maken met bijna 40% het grootste aandeel uit, gevolgd door GHB (30%) en cocaïne (19%).
Burgemeesters vragen meer bevoegdheden
Uit een recente bevraging van het Agentschap Binnenlands Bestuur bij 170 burgemeesters over heel Vlaanderen blijkt bovendien dat drugs de grootste veiligheidsuitdaging zijn in steden en gemeenten, ongeacht de provincie of de grootte. Drugs scoren daarbij beduidend hoger dan andere problemen zoals verkeer of dakloosheid. Voor mij is dit het zoveelste signaal dat drugs steeds meer greep krijgen op onze samenleving en dat de strijd tegen drugs moet worden opgevoerd.
Vandaag zie ik dat de huidige bevoegdheden van burgemeesters vaak te beperkend zijn om snel en efficiënt op te treden. Dat moet veranderen. Daarom wil ik de sluitingsbevoegdheid van de burgemeester uitbreiden, zodat ook private woningen tijdelijk kunnen worden gesloten wanneer er aanwijzingen zijn van drugshandel, drugsproductie of de aanwezigheid van drugslabo’s. Vandaag kunnen enkel voor het publiek toegankelijke inrichtingen gesloten worden. Met dit wetsvoorstel breiden we die bevoegdheid uit naar woningen en andere gebouwen die niet voor het publiek toegankelijk zijn.
Geïnspireerd door Nederland, met oog voor rechtszekerheid
Het wetsvoorstel is geïnspireerd op het Nederlandse model, waar burgemeesters al langer meer slagkracht hebben om woningen van private personen te sluiten, overlast aan te pakken en buurten opnieuw veilig te maken. Drugoverlast stopt immers niet aan de voordeur van een café of nachtclub. Ook woningen worden misbruikt als verkooppunt of labo, met alle gevolgen van dien voor omwonenden en buurten.
Door burgemeesters toe te laten om in te grijpen, rollen we criminele netwerken op en brengen we opnieuw meer veiligheid in onze buurten. Drugs vergiftigen onze samenleving op alle mogelijke manieren. De rommel en schade die gepaard gaan met drugslabo’s hebben geen plaats in onze samenleving.
Het sluiten van woningen is een verregaande maatregel. Daarom zijn in het voorstel voldoende juridische waarborgen ingebouwd. Zo zorgen we ervoor dat deze bevoegdheid zorgvuldig, proportioneel en correct wordt toegepast. Veiligheid vraagt duidelijke keuzes, en dit is er één van.
