Binnen het Europese project Waterwijs ontwikkelde Stad Brugge een innovatieve waterpraatpaal die kinderen en volwassenen in gesprek laat gaan met het water. Dankzij artificiële intelligentie kunnen bezoekers een interactieve dialoog voeren met de Brugse reien en andere waterlopen. De installatie wil mensen op een toegankelijke manier laten nadenken over waterkwaliteit, biodiversiteit en duurzaam watergebruik.
De waterpraatpaal werd eerst getest aan de Kerkebeek in Sint-Michiels in samenwerking met basisscholen De Geluksvogel en De Boomhut. Vandaag wordt de installatie voor het eerst ingezet aan de Langerei in Brugge tijdens een scholenworkshop met leerlingen van het Sint-Andreaslyceum. De sprekende zuil vormt een vernieuwende manier om het gesprek over water op gang te brengen en maakt complexe thema’s rond waterbeheer begrijpelijk en toegankelijk voor een breed publiek.
In het kader van het project organiseerde partner Waterland verschillende educatieve workshops waarbij leerlingen waterproefjes uitvoerden om de waterkwaliteit en biodiversiteit van lokale waterlopen te onderzoeken. Vervolgens gingen zij in gesprek met de waterpraatpaal om hun bevindingen verder te verkennen. In totaal namen ongeveer 200 leerlingen tussen 10 en 12 jaar deel aan deze Waterwijze scholenworkshops.
Volgens schepen van Openbaar Domein Franky Demon combineert de waterpraatpaal kunst, wetenschap en burgerparticipatie in één installatie. De toepassing creëert een nieuwe vorm van interactie met inwoners en bezoekers en geeft waterkwaliteit een tastbare en speelse invulling. Bovendien sluit het initiatief perfect aan bij de doelstellingen van Waterwijs, dat inzet op een slim en duurzaam beheer van de Brugse waterlopen. Op die manier draagt het project bij aan een veerkrachtige, groene en leefbare stad.
De ontwikkeling van de waterpraatpaal vertrok vanuit de leefwereld van kinderen. Tijdens een eerste workshop met leerlingen van basisschool De Frères werd gevraagd welke vragen zij zouden stellen als water kon praten. De antwoorden varieerden van praktische vragen zoals of je in het water mag zwemmen en hoeveel vissen er leven, tot meer emotionele vragen over het welzijn van het water en de impact van afval. Deze spontane en creatieve input vormde een belangrijke inspiratiebron voor de verdere ontwikkeling van de installatie.
Voor de technische uitwerking werkten Waterland en Stad Brugge samen met Lean Mean Learning Machine (LMLM), dat eerder al ervaring opdeed met interactieve AI-toepassingen in musea en natuurparken. De ontwikkeling bracht verschillende uitdagingen met zich mee. Zo moest het systeem meerdere databronnen combineren en tegelijk betrouwbaar functioneren in buitenomstandigheden met een batterijautonomie van minstens vijf uur. Daarnaast werd wetenschappelijke informatie over waterkwaliteit vertaald naar begrijpelijke en aansprekende gesprekken voor kinderen van 10 tot 12 jaar.
Via verschillende knoppen op de waterpraatpaal kunnen gebruikers zelf parameters zoals zuurstofgehalte, nitrietwaarden en waterleven aanpassen. Op basis daarvan reageert de installatie en ontstaat een gesprek dat inzicht geeft in de toestand van de waterloop en de gevolgen van bepaalde veranderingen voor het ecosysteem.
De ervaringen en inzichten uit de scholenworkshops worden gebruikt om de waterpraatpaal verder te verfijnen. Stad Brugge wil de installatie ook in de toekomst blijven inzetten binnen het project Waterwijs om het bewustzijn rond waterkwaliteit en duurzaam waterbeheer verder te vergroten. Naast een educatieve meerwaarde kan de verzamelde input ook waardevolle inzichten opleveren voor onderzoekers en beleidsmakers.
Waterwijs, ook bekend als Blue4Green, is een project van Stad Brugge binnen het European Urban Initiative-programma en loopt tot eind mei 2028. Het project wordt gerealiseerd in samenwerking met Waterland, De Vlaamse Waterweg, Farys, iFLUX, Kytos, Universiteit Gent en Sumaqua. Samen werken deze partners aan innovatieve oplossingen voor duurzaam waterbeheer en een klimaatrobuuste leefomgeving.
